With a small idea you can become a winner, Madelyn van Rijckevorsel

November 2011. Wij nemen deel aan een ‘exploratieve’ MCC-missie in een gebied ten oosten van Pokhara, de tweede stad van Nepal. ‘Exploratief’ omdat wij gaan onderzoeken hoe wij continuïteit in onze werk kunnen waarborgen. Van groot belang is dat wij meer te weten komen over het lokale systeem van gezondheidszorg voor kinderen. Daarvoor is het essentieel lokale gezondheidswerkers te ontmoeten en aan hen te vragen op welke wijze zij denken dat MCC een bijdrage kan leveren aan de verbetering van de gezondheidssituatie van de kinderen. Daardoor komen wij te weten op welke wijze en met wie wij in de volgende jaren kunnen samenwerken.

De scholen waar wij MCC-checks doen zijn in Lamjung district, een van de 75 districten van Nepal. Wij reizen over smalle wegen en van school naar school. Alles is georganiseerd door Chandra Bahadur Gurung van de Pahar Trust, een bevlogen, aardige Nepalees die de hele week met ons meereist. De eerste dagen zijn wij vooral bezig met onze ‘core business’: de checks op scholen. Mensen worden ingewerkt, het zijn lange dagen, wij zien heel veel kinderen en slapen in sobere klaslokalen.

Op dag vier, in Sofipasal, is er kans voor een interview! Met als leiddraad het ‘Analysis Local Situation’, het ALS-schema van MCC, ontmoet ik Mister Binash Poudel, leraar Engels. Hij spreekt goed Engels, in tegenstelling tot bijna alle andere Nepalezen die wij in de dorpen ontmoeten, inclusief andere leraren Engels. Wij gaan midden op het schoolplein zitten waar de checks plaatsvinden, maar worden binnen een minuut omsingeld door ongeveer 30 nieuwsgierige ouders en kinderen. Wij zoeken gauw een leeg klaslokaal, op afstand van de checks.

Een uur lang vertelt Binash Poudel over de locale gezondheidswerkers en de ‘health post’. Hij geeft een gedetailleerde beeld. Hun health post is niet dichtbij, maar in de volgende VDC. Een VDC is een Village Development Committee, een administratieve eenheid met ongeveer 4000 dorpen. De health post wordt bemand door mensen met een training van 1-2 maanden. Hier worden vooral medicijnen van kruiden uitgereikt. Er is ook een ‘CMA dokter’, iemand met een tweejarige training van de Central Medical Association. Hij gaat dagelijks voor een aantal uren naar de health post. Er zijn geen verpleegkundigen.

De verloskundigen zijn verdeeld per aantal ‘wards’, kleinere eenheden binnen een VDC. Sommige worden betaald door de nationale overheid en andere door de VDC. Er zijn geen tandartsen dichtbij; de artsen trekken tanden. De apotheek is altijd een privéonderneming, dus niet van de overheid. Eens per maand komt een mobiele kliniek met vaccinaties voor de kinderen en tetanus-vaccinaties voor de zwangere vrouwen. Zij gaan naar een centrale plek en ook naar de huizen (outreaching). Dit laatste is blijkbaar goed geregeld hier. Daarnaast zijn er nog ‘witch doctors’ maar bijna niemand gaat erheen. In West Nepal zijn ze meer populair.

Het ALS schema vraagt bij elke hulpverlener: hoe kunnen wij het beste met hun samenwerken? Zijn antwoord: “Met ze praten! Maar zij spreken geen Engels.”

Binash Poudel is een enthousiaste leraar en ik hoop hem weer in november 2012 te ontmoeten als ik met de MCC-missie voor de tweede keer naar dit gebied kan gaan. Via hem kunnen wij misschien contact leggen met een aantal locale gezondheidswerkers. En hij kan nog meer vertellen over locale gewoonten en cultuur. Bijvoorbeeld over genderverschillen zegt hij: “Girls don’t think about educating themselves to work later. This is my most difficult task: to teach them to stand on their own feet.” In jargon: empowerment.

Wij willen in 2012 voorlichting kunnen geven, die past bij de situatie van het gebied. Binash zegt: “Don’t do different things, but do things differently. Keep the traditions and culture, but make small changes. With a small idea you can become a winner.”

Vol goede moed ga ik bij de volgende school in Jeeta, een nog meer afgelegen dorp, ook een man interviewen: Mister Ramesh Raij Jiwari van het schoolmanagement. Maar dit gaat tussen de bedrijven door, als ik bij de apotheek zit, vol met onderbrekingen. En ik versta hem amper! Wij praten ongeveer een kwartier, meer tijd is er niet. Hij vertelt over hun health post, die wij later van buiten kunnen aanschouwen, en hun ‘CMA dokter’ met wie wij de volgende keer zeker gaan proberen contact te leggen. Er is ook een ‘VDC social worker’.

Over de ‘witch doctors’ (cq. alternatieve genezers) heeft hij een universele uitspraak: “If nothing works, everyone believes in the witch doctor”.

Hoe nu verder? In Nederland is het handig om achtergrondinformatie van de Nepalese overheid en NGO’s over gezondheidszorg, gewoonten en cultuur te lezen. Zo kan je ter plekke gerichte vragen stellen. Met de aanvullende informatie van de interviews kan je zien dat er van overheidswege best veel wordt georganiseerd. Maar in de praktijk is dit lang niet altijd geïmplementeerd. Er komt een nogal chaotisch beeld uit de interviews tot nu toe. En elke locatie is anders. En mensen spreken elkaar tegen…  Het is sowieso lastig om te communiceren. In de dorpen is er amper iemand die vinden die goed Engels spreekt. En door een Nepalese tongval zijn mensen soms moeilijk te verstaan!

Veel mensen in de dorpen zijn geïnteresseerd, maar dan moeten wij wel de tijd nemen om met ze te praten. Wij hebben een begin gemaakt en kunnen nu CMA ‘doctors’ of de bemanning van het plaatselijke health post gaan benaderen.

En er zijn in elke dorp ‘Female Community Health Volunteers’ die gesteund worden door de overheid. Wij hebben er al eentje ontdekt en met hen heeft Gerrit Nieuwenhuis, onze missieleider, een tijdje gesproken en haar contactgegevens genoteerd voor onze volgende missie in Pokhara. Met deze vrouwen kunnen wij nader kennis maken en hun mogelijk betrekken in onze werk.

De jeugdgroepen zijn soms ook actief. Zij hebben in Jeeta als gastheren opgetreden tijdens onze verblijf en als afscheidscadeau prachtige sikkels gemaakt. Ik ben benieuwd wie wij volgende keer gaan ontmoeten.